Dilara Pınar ARIÇ 1.Cihân-ârâ cihân îçindedir ârâyı bilmezler O mâhîler ki deryâ içredir deryâyı bilmezler (Dünyayı süsleyen dünya içindedir süsü bilmezler. O balıklar denizin içinde denizi bilmezler.) Cihan-ara dünyayı süsleyen demektir. Kul içinde bulunduğu deryayı bilmez. Adeta denizin içindeki balıklar gibidir. Ara ve derya kelimelerinde tekrir sanatı vardır. Kul içinde bulunduğu hazineyi fark etmez. Adeta cihanı yani dünyayı süslemektedir ki bunun farkında değildir. Mahi balık demektir. Balıklar içinde bulunduğu denizi nasıl fark etmezse kul da içinde bulunduğu hazineyi fark etmez. Şair içinde bulunduğu hazineyi fark etmez. 2.Harâbât ehline dûzah azâbın anma iy zâhid Ki bunlar ibn-i vakt oldu gam-ı ferdâyı bilmezler (Eğlence meclisine cehennem azabını anma zahit, bunlar vaktin doğurduğu çocuk oldu, yarının gamını bilmezler.) İbn-i vakt vaktin doğurduğu çocuk demektir. Yani anı yaşayan kimselerdir. Gelecek kaygısı ve cehennem korkusu yoktur. Eğlence meclisinde zahit tipi sürekli cehennem azabını söyleyerek insanları korkutmaya çalışır. Böyle insanlar dinden soğutur. Harabat yani ilahi aşk ehline cehennem korkusu ile korkutmaya çalışan zahidi uyarmaktadır. Dervişler ibn-i vakt olmuştur. Yani zamanı yaşayan insanlardır. Gelecek kaygısı gütmezler. Anı yaşarlar. 3.Şafak-gûn kan içinde dâğını seyretse âşıklar Güneşte zerre görmezler felekte âyı bilmezler (Şafak renkli kan içinde yarasını seyretse aşıklar, güneşte zerre görmezler gökte ayı bilmezler.) Şafak renkli yani kırmızı renkli aşığın yarasını görseler, güneşte zerre göremezler, gökte ayı bilmezler. Güneş ve ayı da unuturlar denmektedir. Aşığın kırmızı renkli yarasını görünce aşıklar güneşi de ayı da unutur denmektedir. Aşıklar kan içinde yaralıdır. Bunu görenler güneşi de ayı da unutur denmektedir. 4.Hamîde kadlerîne rişte-i eşki takup bunlar Atarlar tîr-i maksûdû nedendir yâyı bilmezler (Kambur boyuna gözyaşı ipini takıp bunlar,  maksud okunu atarlar, nedense yayı bilmezler.) Hamide kambur demektir. Aşığın boyu kamburdur. Gözyaşı ipini takmaktadırlar. Rişte-i eşk gözyaşı ipi demektir. Maksut okunu atarlar ve yay nedir bilmezler. Burada bir resim çizilmektedir. Aşığın kambur vücuduna ip takılmıştır. Bu bir yay şeklini andırmaktadır. Bu iple ok atmaktadır. Aşığın kendisi yayı andırmaktadır. 5.Hayâlî fakr şâlına çekenler cism-i uryânı Anınlâ fahrederler atlas ü dîbâyı bilmezler (Ey Hayali! Fakirlik şalına üryan cismini onunla övünürler. Atlas ve diba kumaşını bilmezler.) Hayali kendisine seslenmektedir. Fakirlik şalını takanlar bununla övünmektedir. Atlas ve diba kumaşını bilmezler. Fakr kumaşına bürünen bununla övünmektedir.