Son yıllarda Türkiye’de hissedilen en ağır ekonomik baskılardan biri, hiç şüphesiz gıda fiyatlarındaki hızlı artış oldu. Enflasyon denildiğinde çoğu zaman genel bir oran telaffuz ediliyor; ancak mutfakta yaşanan gerçeklik, açıklanan rakamların çok ötesinde bir tabloyu gözler önüne seriyor. Çünkü gıda, ertelenemez temel bir ihtiyaçtır. Elektrik faturasını bir süre geciktirebilirsiniz, yeni bir kıyafet almayı erteleyebilirsiniz; ama sofradaki ekmeği azaltamazsınız.
Bugün pazara çıkan bir vatandaşın karşılaştığı manzara, yalnızca fiyat artışı değil, aynı zamanda alım gücündeki dramatik düşüştür. Birkaç yıl önce file doldurulan miktarla bugün ancak yarısı alınabiliyor. Üstelik bu artış yalnızca belirli ürünlerle sınırlı değil; sebzeden meyveye, bakliyattan temel gıda maddelerine kadar geniş bir yelpazede kendini gösteriyor. Bu durum, özellikle sabit gelirli kesimlerin hayatını giderek daha da zorlaştırıyor.
Gıda enflasyonunun bu denli yükselmesinin arkasında elbette birden fazla neden var. Üretim maliyetlerindeki artış, döviz kuruna bağlı girdi fiyatları, tarım politikalarındaki yetersizlikler ve tedarik zincirindeki yanlışlıklar bunların başında geliyor. Ancak sorun yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda yapısal. Türkiye, tarım potansiyeli yüksek bir ülke olmasına rağmen, plansızlık ve sürdürülebilir politikaların eksikliği nedeniyle bu avantajını yeterince kullanamıyor.
Çiftçinin artan maliyetler karşısında üretimden çekilmesi, ithalata olan bağımlılığı artırırken, bu da fiyatların daha da yükselmesine neden oluyor. Oysa çözüm, kısa vadeli müdahalelerden ziyade uzun vadeli ve kararlı adımlar gerektiriyor. Üreticiyi destekleyen, planlı tarımı teşvik eden ve aracı maliyetlerini azaltan politikalar hayata geçirilmeden bu kısır döngünün kırılması mümkün görünmüyor.
Bugün gelinen noktada gıda enflasyonu yalnızca ekonomik bir veri değil, toplumsal bir sorun haline gelmiştir. Sofradaki küçülme, yalnızca porsiyonların değil, aynı zamanda sağlık sorunlarının artması ve yaşam kalitesinin de azalması anlamına geliyor. Bu nedenle meseleye sadece rakamlar üzerinden değil, insan hayatına olan etkisi üzerinden bakmak gerekiyor.
Sonuç olarak, Türkiye’de hızla artan gıda enflasyonu, göz ardı edilemeyecek kadar ciddi bir sorun olmuştur. Bu soruna kalıcı çözümler üretilmediği sürece, vatandaşın mutfağındaki yangın sönmeyecek gibi görünüyor. Unutulmamalıdır ki, bir ülkede mutfak yanıyorsa, o yangın eninde sonunda tüm toplumu etkileyecektir.
Şevket Gölük
Gazeteci & Yazar